O pasado 10 de Xuño celebrouse o día de Camões, o día das Comunidades Portuguesas. En definitiva, os portugueses celebraron o seu día da patria, unha información pouco relevante a nivel mediático xa que non foi referenciada (nin o foi nunca) polos xornais (en papel e dixitais) de Madrid e por extensión os europeus. Esta falla de información do que acontece no país veciño é bastante sintomática. Lonxe do Menos mal que nos queda Portugal, do paniberismo rexurdinte en según qué mentes (algunhas interesadas, outras menos) e da simple competencia en torneos deportivos, os nosos irmáns portugueses son uns absolutos descoñecidos. E podemos citar exemplos moi claros.

Quén é realmente importante na política europea? Alemania, Francia e o Reino Unido. Quen ten uns gobernantes con maior influencia (aínda que sexa mediática) na política comunitaria? Alemania, Francia, Reino Unido, España e Italia (configurando ese equilibrio entre a Europa continental e a mediterránea). E Portugal? Lonxe quedan xa as boas relacións co Reino Unido que o levaron a acadala independencia, ou a proxección internacional que tivo até o século XIX (conservando un imperio máis forte que o español). Agora mesmo, nin Cavaco Silva nin José Sócrates (aínda que este último é un político ben visto dende según qué países) son líderes recoñecidos. Nin, tan siquera, coñecidos. Quen rompe a regla: o señor Durao Barroso, con tan grandes méritos como aparecer na foto das Azores e levar a cabo políticas a imitación das de Aznar en España no curto período de mandato que tivo como primeiro ministro de Portugal (2002-2004). E tamén hai quen fala que Durao Barroso quitoulle proxección á UE (tendo en conta que os anteriores presidentes da comisión nos últimos 20 anos foron homes coma Romano Prodi, Manuel Marín – interino- , Jacques Santer, Jacques Delors e Gaston Thorn). Mais Portugal non merece ese trato informativo.

Portugal é un país que, informativamente, dá máis do que recibe. Lendo os xornais deportivos (A Bóla) vese claramente, pero tamén lendo o diario “Público”, ou o “Diario de Noticias” podemos atopar referencias á política de España (Zapatero – e no pasado foino Aznar - é un asiduo de páxinas de política). A lóxica do medo é a que guía Portugal: o xigante español (tan puxante económicamente en tempos lonxanos) ameaza con afogar aos lusos. E, a verdade, non creo que dende o Estado Español se plantexaran ningunha vez iso, non por falta de ambición de según qué partidos españolistas, mais sí por ignorancia e descoñecemento da situación de Portugal.

O país luso é definido politolóxicamente como unha das poucas nacións puras, estados cunha soa nación (e cultura) real do ámbito mundial. É moi significativo que isto sexa así: tan só unha illa como Islandia é considerada como un exemplo parello ao portugués. Este feito pódese explicar por dúas vías: polo descoñecemento por parte dos sabios da diferenciación cultural (que non nacional) Norte-Sul ou pola unidade nacional construida durante a ditadura que se arrastrou até os nosos días. Esta unidade nacional do Estado Portugués, construida sobre o patrón do vello imperio portugués e artificiosa por definición, non resposta á realidade. É inevitábel acordame do Air Galicia (ese programa de humor da galega) de hai menos dunha semana, na que os galegos se separaban de España e pasaban a formar parte de Portugal (nunha unión esaxerada nos tópicos, pero útil pra identificala). Portugal é o Estado-nación perfecto, superando a Francia. E non nos esquezamos, a ignorancia dos ollos que a miran, aínda avivan máis os tópicos e homoxeneización social das xentes que alí viven. Cómo se explica, se non, que os portugueses do norte falen cada vez máis unha lingua máis semellante á que fala o lisboeta?

Galiza non pode pecar de centralismo, como diseñaron os franceses o como aplicaron tamén (con maior ou menor éxito) portugueses e españois. Galiza non se pode refuxiar na ignorancia dos ollos dos que a miran (que seguen á vela como un lugar estrano), ten que saber equilibrar o interior e a costa, o rural coas cidades, non ter unha capital forte en termos industriais (pero sí en culturais) etc. Galiza, debe fomentalo uso da lingua do noso país, pero ten que respetar a gheada sen ridiculizala e incluir tamén en textos formais (e oficiais) o uso do che tan característico dalgunhas zonas de Ourense. O modelo multicultural suizo (que, malia que tamén son obxeto de prexuízos e visións externas erróneas), que respeta a identidade de quen fala unha lingua ou outra e que, mediante o seu sistema federal, artella o poder dos cantóns e o da federación, sería un modelo a imitar, ou polo menos a ter en conta na conciencia de todos os galegos con capacidade de dilucidar o futuro da nosa nación (independentemente do signo político co que nos identifiquemos).

E, a ver se dunha vez por todas, nos damos conta de que o Estado-nación (a raça que pregona Cavaco Silva) é un modelo caduco. Tampouco imos dicir agora que nós non somos GALEGOS, porque, é evidente que o somos. Mais non podemos nin cerrarnos ao mundo nin ignorar o que nos rodea. Non nos esquezamos da opresión, non nos convirtamos en opresores, como aqueles vellos comunistas que, unha vez vendidos ao capitalismo, convertíronse en burgueses. Sexamos coherentes; vivamos polas ideas.

Artigo publicado en mundogaliza.com

chuzame

Hai quen non sabe qué fai; hai quen fala do que non entende. Comezando polos que lle botan a culpa á lei d’Hondt dos malos resultados de IU (obviando que a culpa en realidade tena Javier de Burgos - que foi quen diseñou as provincias – e a lei pola reforma política – que as estabeleceu como circumcripcións electorais) e rematando polos que fan dun arquetipo, dun tópico; a súa maneira de velo mundo. Digamos que, pra moitos, os prexuízos moven o mundo. Pero hai exemplos que a un sácano de quicio.

Lía no periódico vai pouco que un tal Pepe Muleiro (pseudónimo de Ricardo Parrotta) publicara na Arxentina un libro de chistes sobre gallegos. Ben, por todos é sabido que pra os arxentinos somos pouco máis que os de Lepe son pra os españois; pero ben, considero que a falta de respeto que levou a cabo este home é demasiado grande. Estás en una habitación con Hitler, Bin Laden y un gallego. Tienes una pistola, sólo dos balas. ¿Qué haces?Pues le disparo al gallego dos veces, para asegurarme. Se isto é humor, a verdade, que non conten comigo pra rir.

Aínda que, hai outra cara da mesma moeda. Aquela xente que comprende, non se deixa levar pola palabrería e entende quen é. Falo do que representa a película Abrígate (que se pode ver no Cinema Comedia en V.O), producción galaico-arxentina rodada na Galiza que fala da historia dos xa coñecidos retornados, neste caso da América.

En fin, hai quen sabe o que quere, e hai quen, cando lle preguntan qué vai ser de maior, só sabe respostar: “Xubilado”.

chuzame

Dende hai séculos, temos unha lingua. Dende hai séculos, pódemonos identificar cun pronome de primeira persoa do plural. Nós, somos os que temos que darlle garantía ao avance e promoción da nosa lingua, recollendo o testigo de aqueles que o fixeron no pasado e que nos transmitiron ese amor ao galego.

Hoxe, é 17 de Maio, Día das Letras Galegas. Por iso temos que manifestarnos con máis claridade, con máis forza aínda, do que nos manifestamos no día a día. Temos que utilizala lingua do mellor xeito que sabemos (ou que saben os que saben) pra levantarnos contra poderes maiores que, dunha forma sibilina e continuada, afogan dun xeito ou outro os dereitos de quen queren vivir en galego. Pero non temos que ser negativos: nós, debemos defender a nosa lingua polo simple feito de que non nos serven argumentos como o número de falantes, como a presunta utilidade de inglés, castelán, francés... A nós, válenos o galego, porque somos galegos e;o demáis, xa non é cuestión de dereitos, é cuestión de pluralidade (da que non debemos esquecernos.

DEITADO FRENTE Ó MAR...

Lingua proletaria do meu pobo
eu faloa porque si, porque me gusta
porque me peta e quero e dame a gana
porque me sae de dentro, alá do fondo
dunha tristura aceda que me abrangue
ó ver tantos patufos desleigados,
pequenos mequetrefes sen raíces
que ó pór a garabata xa non saben
afirmarse no amor dos devanceiros,
fala-la fala nai,
a fala dos abós que temos mortos,
e ser, co rostro erguido,
mariñeiros, labregos da linguaxe,
remo e arado, proa e rella sempre.

Eu faloa porque si, porque me gusta
e quero estar cos meus, coa xente que sufren longo
unha historia contada noutra lingua.

Non falo prós soberbios,
non falo prós ruíns e poderosos,
non falo prós finchados,
non falo prós estupidos,
non falo prós valeiros,
que falo prós que aguantan rexamente
mentiras e inxusticias de cotío;
prós que súan e choran
un pranto cotián de volvoretas,
de lume e vento sobre os ollos núos.
Eu non podo arredar as miñas verbas de
tódolos que sufren neste mundo.
E ti vives no mundo, terra miña,
berce da miña estirpe,
Galicia, doce mágoa das Españas,
deitada rente ó mar, ise camiño...

Celso Emilio Ferreiro (Longa Noite de Pedra)

A nosa Galiza, que ollaron Castelao, Rosalía, Pondal e tantos outros, con ollos de ilusión e con acción reivindicativa, merece que sigamos facéndoo. Fagámolo por nós. Fagámolo polo galego.

chuzame

Manifesto “Na defensa do noso idioma”

As persoas asinantes da presente declaración, somos autoras e autores de blogues galegos, que suscribimos voluntaria e libremente esta iniciativa e que publicamente MANIFESTAMOS:

1. O noso completo e activo compromiso coa lingua galega, como principal alicerce da nosa identidade colectiva como pobo así como a nosa preocupación perante a situación que esta vive na actualidade.
2. Entendemos a Rede como unha canle con importantes potencialidades para a expansión en usos do noso idioma que deben ser aproveitadas, e avogamos porque o galego sexa tamén a lingua vehicular das/os galegas/os en Internet. Apoiamos tamén a reivindicación dun dominio propio en internet para Galiza.
3. Expresamos o noso total rexeitamento perante todo ataque contra o galego, independentemente de quen proveña, e particularmente no caso de entidades que declarándose defensoras dun presunto, mais falaz, bilingüísmo incorren en ser de facto unha manifestación do auto-odio.
4. Reclamamos o noso dereito a vivir con completa normalidade na lingua que é propia de Galiza, tendo garantido plenamente o noso dereito a empregala en todos os eidos da nosa vida.
5. Adherímonos colectivamente ao manifesto “Polo dereito a vivirmos en galego” d’A Mesa pola Normalización Lingüística.
6. Chamamos á cidadanía galega, especialmente á mocidade, a participar na manifestación nacional en defensa do noso idioma, que baixo o lema “Polo dereito a vivirmos en galego” convoca A Mesa pola Normalización Lingüística, e que terá lugar o vindeiro domingo 18 de maio, na cidade de Compostela, e que partirá ás 12h da Alameda.

Galiza, maio de 2008.

Este é o manifesto de BLOGUES POLA LINGUA, unha iniciativa da cal "O caderno do Silvio" é promotor e que pretende defender o uso do galego na rede e nos blogues. Podes ver a lista de adhesións e tamén adherirte enviando un correo electrónico indicando a URL, o teu correo e o nome do teu blogue a

bloguespolalingua@gmail.com

Informacións : http://www.xornal.com/article.php3?sid=20080514125844

http://chuza.org/historia/blogues-pola-lingua/

http://www.vieiros.com/nova/66507/blogues-pola-lingua-a-defensa-do-galego-na-rede 

http://www.elcorreogallego.es/index.php?idMenu=11&idNoticia=300265 

chuzame

Os galegos de fora e a didáctica da diáspora

Dentro da galeguidade común que nos reúne, e que se manifesta (con orgullo) en actividades tales como as que se poden celebrar en Barcelona no mes de maio, ás veces, debemos entristecernos pola pouca transcendencia e valoración por parte dos habitantes da “Galiza territorial”. Moitas veces hai que cansarse de explicar, de contarlle aos teus propios paisanos, que o que ti fas non é unha actividade folclorista, tampouco nacionalista; senón que é unha mezcla de manifestación persoal e enriquecemento cultural con outras culturas (se cadra, mellor organizadas, promocionadas e manifestadas que a nosa propia).

Dar, pra recibir; dar, pra sentirnos mellor conmigo mesmos; pero, sobretodo, dar, pra non esquecernos do que somos. É importante conservar a nosa lingua, os nosos costumes, a nosa maneira de vivir... Sen convertirnos en garantes de guettos ou defensores de gaitas ou bailes tradicionais, debemos ser responsables nunha ardua tarea, que é a de conservar o noso sen estancarnos no pasado e tampouco sen esquecelo.

Os tópicos, din que os novos, coma min, non nos comprometemos, que somos leña verde (moito fume, pero non arde). Mais, os tópicos, sempre están pra rompelos, pra loitar contra eles. E xa vai sendo hora de que os galegos non só asistamos, non só baixemos a cabeza cando manden os patróns. Porque, dunha vez por todas, deben de deixar de mexar por nós...

Artigo publicado en A Micro Pechado, número 97, Maio de 2008.

A Micro Pechado 2008 - Maio

chuzame

Moitas veces esquecémonos de que somos un povo espallado polo mundo. Moitas veces non reparamos na nosa realidade fora da Galiza. Pero, sobre todo, non temos en conta a visión que teñen dos galegos nos lugares (moitas veces lonxanos, outras veces non tanto) onde hai un galego, onde hai alguén que fala a nosa lingua.

¿Qué pensan de nós os arxentinos, uruguaios, brasileiros...? ¿E os madrileños, cataláns e vascos?Primeiro entran os prexuízos, aquelas creenzas que se transmiten de pais a fillos, cuestións que se presupoñen vox populi, pero que á hora da verdade quedan eclipsadas e pasan a ser meras curiosidades ou, se cadra, aquilo do que primeiro se esquecen.

O traballo do que emigrou: deixar un bo sabor de boca do que significa ser galego, cousa que, xeralmente, non é agradecido nin doado, pero que é tremendamente satisfatorio cando acadas éxitos, xa que te sabes representante de toda unha nación; de todo o noso país; de todas as nosas xentes.

Hai diferentes maneiras de ver a un galego, incluso diferenciadas polo tempo. A vella imaxe do galego traballador, que estaba alí en París, Bruxelas, Berlín etc gañándose a vida pra mandarlle cartos periódicamente aos seus (e moitas veces vivindo unha vida penosa). Esta visión, seguramente, situaríamola cronolóxicamente nos anos do franquismo e, ademáis coincidiría coa apertura dun sinfín de negocios galegos (restaurantes, bares e outros), que lle deron unha proxección gastronómica e social a todo aquilo que se definía como "galego".

Tamén esta foi a época da gran puxanza dos Centros Galegos, que se erixían como as grandes entidades sociais de refuxio dos galegos no exterior, onde compartían a súa morriña e, simplemente, interactuaban entre eles (de aí saíran moitas parellas, e moitas amizades).  Dalgunha maneira, esta época, situémola xeográficamente en Bos Aires, París ou Barcelona, ten características moi similares, mais unha cousa destaca por encima de todo: os galegos, como comunidade cultural, social e, política, non existíamos.

E sí, falo de comunidade cultural, social e política, das tres patas da existencia real dun povo, aínda que esté fora. Sen querer ferir as sensibilidades de ninguén, os galegos, ata os anos 90, fomos uns reprimidos política, social, e culturalmente. Só estabamos orgullosos dos nosos platos, das nosas bebidas e dos nosos bailes populares; que constituíron un folclore. Ata que a xente, comezou a entrar en sentido.

O GALEGO, volveu ser a lingua propia dos Centros Galegos e das Federacións de Entidades Galegas (cousa que, en moitos casos, parecía imposible).  AS ACTIVIDADES CULTURAIS deixaron de ser solo comilonas e degustacións. Estas dúas cousas, en maior ou menor medida, vanse cumplindo pouco a pouco e máis dende o impacto que representou o movemento "Nunca Máis" e o cambio de goberno (no que afecta a subvencións e atención ás entidades do exterior). Aínda así, esquecémonos da parte máis importante da presencia galega no exterior: a vertente política. Temos un triángulo que completar, temos que ser galegos e estar orgullosos de selo, dentro da nosa (libre) opción política.

¿CÓMO NOS VEN? Unha gran parte da poboación venos como a nacionalidade histórica que non merecería selo, como a Galiza filla de Fraga e do PP, como a comunidade envellecida que só ten gaitas. Tamén dubidan sobre a realidade da nosa lingua, - preguntando en moitas ocasións se o galego está normativizado (xa non normalizado) – pero tamén da solvencia e fortaleza do nacionalismo, así como da propia conciencia de país. Semella curioso que a pedagoxía se teña que converter en imprescindíbel á hora de contar que o BNG é de esquerdas (non de dereitas, como pensan moitos que é –cando digo moitos, digo moitos cataláns, neste caso- , cando ollan o pacto "Galeuscat") e que ten unha base social sólida na Galiza.

Non debemos deixar que se fale só de nacionalismos catalán e vasco; non debemos deixar que nos pasen por encima á hora de ser protagonistas nos titulares dos telexornais. Debemos organizarnos, debemos afirmarnos políticamente alí onde nós estemos. É por iso, que, a conciencia individual, debe facer presente ao nacionalismo galego na emigración. Os galegos, non temos fronteiras; non poñamos nós trabas ao que somos...

Artigo publicado en vieiros.com, mundogaliza e inforosal.

chuzame

QUI HA DE GOVERNAR? 

La polèmica a Espanya i a Catalunya.

Vessant jurídica.

Des del punt de vista que tindria un estudiant de Dret (concretament, de Dret Constitucional), primerament, no hi hauria lloc a debatir res: ens limitaríem a respectar allò que es disposa al capítol I de la Constitució (Espanya és una monarquia parlamentària) i sobre la el·lecció del president del Govern (que ha d’estar recolzat per la Cambra Baixa). Això fa que sigui imposible sostindre una teoria jurídica versemblant  (que no demani una reforma de la Constitució i fins i tot de la LOREG) que faci guanyar les eleccions a la força política més votada en uns comicis.

Aquí se’ns presenta la primera problemàtica d’aquesta qüestió; en aquest país sempre ha costat arribar a acords multilaterals en matèria de lleis orgàniques (recordem l’espantós espectacle entre PP i PSOE cada cop que es vol reformar o aprovar una llei d’educació) i en matèria de reformes constitucionals (fins i tot en matèries on els partits majoritaris coincideixen, com és el cas de la successió de la Corona a Espanya –que encara segueix les prerrogatives de la Pragmática Sanción de Ferran VII -).

Hem demostrat, llavors, que és improbable que per la via jurídica es pugui canviar el sistema. Però, que s’intenta canviar? Res, a ulls de tothom; el sistema, a ulls dels polítics. Aquells que aboguen per que el que guanyi les eleccions (llista més votada) es converteixi automàticament en president volen passar d’un sistema on la institució central (teòricament) és el Parlament (i és aquest, recolzat per la legitimació del poble, qui escolleix els governants del país) a un sistema on el Parlament són només els legisladors de l’Estat. Per tant, no és només que es passi d’un parlamentarisme positiu a un negatiu (on no seria necessària la manifestació de la voluntat del Parlament per a formar o desfer governs, tot i que generalment tenen la potestat de fer mocions de censura); la realitat és que un sistema majoritari enmarcat en el sistema polític espanyol actual provocaria una disfunció: convertiria les eleccions legislatives en presidencials i obviaria la capacitat de pacte dels partits. Però, això últim, pertany a la vessant política.

Vessant política

 La cultura política del pactisme a l’Espanya democràtica és inexistent. És curiós que, després d’un pacte que, segons tothom, engendrà i afirmà el nou règim democràtic (el pacte de totes les forces polítiques per a la redacció d’una Constitució), els pactes passessin a formar part del passat.

Potser per les característiques del camí que es va voler seguir; orientat cap a un futur bipartidisme, el centre polític era qui havia de portar les regnes de la transició. El teòric sistema proporcional dibuixava un Congrés ja al 1977 o el 1979 on els dos principals partits copsaven la major part de l’hemicicle. I, potser, els culpables no són ni els pares de la Constitució ni els redactors de la Llei per a la Reforma Política (1977), hauríem d’anar molt més enrera per a trobar una de les causes d’aquest bipartidisme crònic que convertiria el sistema proporcional en un sistema proporcional corregit molt semblant al majoritari. Parlem, llavors, de qui va dissenyar les províncies: Javier de Burgos. La província, que actuava (i ho fa) de circumscripció electoral, era la principal causant de l’ausència de pluralitat en la representativitat de l’Estat. És a dir, es feia molt improbable una tercera força (o qualsevol partit) amb 60, 70 o 80 escons: la província feia que, si hi havien 4 diputats en liza i hi havia quatre forces importants (com era el cas dels anys 70 i 80) generalment les dues forces majoritàries se’ls portarien en proporció 2-2 o 3-1. Això fa que, a efectes reals, i compensant-se una província amb una altra, els efectes d’un 3-1 a una província són gairebé els mateixos que els que resultarien del 4-0 d’un sistema majoritari.

D’aquesta manera, el sistema pròpiament fa que hi hagi forces de govern i forces que no són de govern. Aquesta imposibilitat que tenien AP i el PCE quan Suárez estava al govern de passar de la trentena d’escons és clara i evident; hi havia tres tipus de partits: el del govern, el de l’oposició i la resta. Per tant, qualsevol partit al govern que pacti amb un partit definit com “la resta”, està hipotecant la seva acció de govern. Aquí juga un paper important també la concepció mediterrània de la necessitat d’un govern fort que tant prediquen molts cops les dretes i que, en la més ardent actualitat, ha donat el càrrec de primer ministre a Itàlia a Silvio Berlusconi.

El cas català, també, és molt singular. Podem parlar de que el sistema política autonòmic a Catalunya és multipartidista (6 formacions al Parlament de Catalunya actualment i totes elles molt plurals internament: PSC-CpC, ERC –amb tots els seus corrents- ICV-EUiA, PPC – amb la part més catalanista i la part més centralista- CiU i C’s – on no s’acaben de posar d’acord si són liberals o socialdemòcrates- ). Per tant, el govern d’una sola formació exclouria una gran quantitat de forces polítiques, poders fàctics i, a més, de gruix social. Catalunya, a diferència d’altres llocs que comentarem més endavant, disposa d’una gran activitat a nivell cívic i a nivel associatiu relacionada directa o indirectament amb els partits polítics.  Aquesta pluralitat real, que té arrels històriques, va influir també en governs tan estables com el de Jordi Pujol, que a les darreries del seu mandat va haver d’arribar a acords amb el PPC per a donar 4 anys més de vida al govern convergent (a canvi, evidentment d’un recolzament de CiU al Congrés dels Diputats al PP de José Maria Aznar).

Situem-nos, per filar més prim, a l’any 1999, on es donà la circumstància anterior al Parlament de Catalunya. A més, la candidatura encapçalada per Pasqual Maragall (PSC-CpC) guanyà en número de vots, però no pas en número d’escons, les eleccions. La única queixa (bastant sonora, per cert) dels socialistes va ser fer públic que volien reformar la llei electoral (d’això ja fa gairebé 10 anys). Però, al marge de recriminar a CiU el pacte amb un partit tan allunyant de les tesis del nacionalisme català com el PP, el PSC acceptà les “regles del joc”, tot i dir per activa i per passiva que voldria canviar-les en el futur. Això és el que ens diferencia aquella situació de l’actual.

Artur Mas (i CiU per extensió) no ha acceptat la derrota electoral (per dos cops) contra un pacte postelectoral (en ambdós casos) entre les forces d’esquerres del país. I no l’acceptada potser pel recorregut i la hegemonia de CiU els 23 anys precedents o per la voluntat majoritària de CiU, sabent-se sempre guanyadora de les eleccions en cas que només “competís”, a efectes reals, amb el PSC (amb un vot molt concentrat a la capital).Això evidencia que, el cas català, exemplifica la por de CiU de perdre dos perfils de votant fidel que havia conservat durant anys: el votant mig de centre, que potser es veuria seduït pel PSC i el votant nacionalista, que depenent de la estratègia de CiU veuria com a alternativa a ERC. CiU, així, té una guerra amb molts fronts, i és això el que li fa reclamar-se a si mateixa com a força de govern i, com a força nacionalista, legitimada per a representar a tots els catalans.

Hi ha altres casos de pactes postelectorals que evidencien que el parlamentarisme funciona, fins i tot vist des del punt de vista de qui perd el govern, encara que guanyi les eleccions. El cas gallec de juny de 2005 és un paradigma. El govern de l’ex-ministre franquista Manuel Fraga a Galícia s’arrossegava des de 1989; amb 4 majories absolutes en 16 anys. El resultat fou de: PP 37 diputats, PSdG 25 i BNG 13. Fins i tot, el PP va convocar les eleccions abans de l’estiu per veure si aconseguia una menor participació a les ciutats que els permitís continuar al govern; però en el moment que es signà el bipartit (es signà un acord de govern, amb punts programàtics, com el Pacte del Tinell) el PP no va posar cap pedra al camí, des del punt de vista de les regles del joc. I és aquí on ens fem una pregunta: i per què no sempre passa això?

Vessant provisional o eventual

Els partits, molts cops, demanen una aplicació majoritària de la democràcia (o del sistema) pel seu propi bé, oblidant-se d’allò que varen fer fa 4 dies. Això passa també a Galícia, que abans hem col·locat com un exemple d’acceptació (no-crítica d’un pacte postelectoral) dels resultats.  Fa poc temps, vàrem veure com es decidia als parlaments autonòmics quines eren les persones que haurien d’anar al Senat per designació de les comunitats. A Galícia, el bipartit havia acordat donar un senador per grup parlamentari (una mesura que podríem calificar de proporcional, tot i que cal recordar que a Galícia la barrera legal es situa al 5%), però el PP es va negar i va emetre vots nuls (concretament van ratllar el nom del candidat del BNG com a mostra de protesta). Una sola reflexió ens cal per entendre aquest canvi: el líder del PPdG és una persona encara desconeguda i que les enquestes li donen una forta baixada en intenció de vot i, a més, les eleccions autonòmiques són el 2009 (i la victòria del PSOE a Madrid no afavoreix l’escenari per a ells). Per tant, podríem dir que aquesta actitud és transitòria i no té cap mena de fons ni de filosofia, encara que evoqui elements majoritaris en certs moments.

El cas que identifico com a més increible és el propi de l’Estat, del Congrés dels Diputats, ara, el 2008. Tots els comentaris fets sobre la llei “no escrita” de que qui guanya les eleccions ha de formar govern deslegitimen la funció de les Corts i la elecció dels electors; a més de criticar indirectament el sistema polític vigent. És a dir, per què hauria de ser menys fort, menys cohesionat, menys democràtic un govern de Rajoy amb el recolzament de CiU, PNV, CC, UPD i l’abstenció d’ERC, IU-ICV, BNG i NB? Per què es veu un govern que sigui escollit en segona volta (el PSOE el 2008) com més fort que el de la VIII Legislatura que va ser escollit en primer volta i per majoria absoluta?

El primer cas hipotètica seria loable; la capacitat de pacte, d’escoltar les diferents veus de la societat política, legitimaria molt més l’acció de govern que no pas la segona opció que, en termes democràtics, és molt més grisa, unidireccional i amb un suport menor i un diàleg menys efectiu.

Però, tot això, no és possible per l’escenificació de la crispació i el sorgiment del màrqueting del bipartidisme; que confòn a qui sap i que crea imatges errònies sobre el sistema polític.

Un exemple didàctic ens serà suficient: un votant del PSC-PSOE a Barcelona no escolleix a J.L.Rodríguez Zapatero com a president ni com a diputat (com molts creuen que fan!) sinó a Carme Chacón com a diputada. Aquest mateix votant, que ha votat ICV a les darreres autonòmiques i municipals, decideix votar “Zapatero” per evitar que Rajoy sigui president: per vot útil.  Aquí trobem dos efectes desitjats: la voluntat de bipolaritzar el sistema polític fins que només hi hagi dues alternatives reals (almenys, a efectes pràctics – aquesta és una de les característiques clàssiques dels sistemes majoritaris-) mitjançant campanyes, manifestacions (la VII i la VIII legislatura en són exemples) i descrèdit contra el govern per part de l’oposició. La escenificació d’això és el cartell electoral del PSC de les eleccions legislatives: “Si no vas ells tornen”. Així, el vot ja no és positiu (m’agrada aquest, el voto) és negatiu (la opció menys dolenta per que no governi la més dolenta).  L’altre efecte és el desconeixement real del sistema. La presidencialització del cap de govern espanyol arriba fins i tot al sentit del vot i a la percepció ciutadana de que el vot d’investidura és un tràmit o un gest d’ostentació més que no pas una activitat real que pot fer, o no, un candidat a la presidència cap de govern. Aquest lema “Si no vas ells tornen” obvia el paper de CiU, PNV, IU etc en matèria de pactes de govern i/o a l’hora de decidir el sentit del seu vot a la investidura. Per tant, estreny més encara l’amplitud del sistema de partits.

En conclusió, el sistema proporcional i la política de pactes és legítima i ha de cultivar-se per tres motius. Primer, perquè els seus detractors no proposen reformes a la llei, per tant, només es parla d’un pacte “polític”. Segon, perquè la percepció que un govern de coalició (o recolzat parlamentàriament per una altra força) és menys fort és falsa i tercer, perquè, depenent del moment polític les forces parlamentàries es posicionen d’una manera o altra, provocant efectes negatius sobretot pel que fa a la percepció social del sistema polític.

chuzame

Moitas veces confundimos conceptos. A influencia que exercen os poderes públicos e a meirande parte dos medios de comunicación sobre a concepción dos galegos no exterior é moito maior do que moitas veces nos paramos á pensar. Cando pronuncia alguén as palabras "emigrante", "emigrar" ou "Galiza exterior" o imaxinario colectivo dos residentes no país tende á recordar tan só dous aspectos (negativos): o fraude que representan as eleccións nas que participan os inscritos no CERA e, por outro lado, as imaxes en blanco e negro de xente antes de embarcar na aventura de marchar da terra nai.

Dos procesos democráticos no exterior teño pouco que dicir; apoio a mellora da calidade do voto no exterior, mais penso que, moitas veces, hai un déficit de información por culpa dos propios políticos e do pouco vencellamento con Galiza con algúns dos netos de galegos que aínda conservan dereito a voto. Mais iso, por moito que se teorice, son cuestións políticas. A onde quero chegar eu é ao outro tema; á iconografía (aínda perdurable) sobre a Galiza exterior.

Todos coñecemos a foto que Manuel Ferrol lle fixo a Manuel Ángel Calo Marcote (coñecido como O Jurjo) no porto da Coruña, mentres vía como despedían del a súa nai e mais dúas irmás (que ían camiño de Bos Aires). Ao seu lado, tiña abrazado a el ao seu fillo Xoán, de 6 anos, que está á chorar coa mesma intensidade que O Jurjo. Dende o punto de vista fotográfico, a foto é ben representativa da realidade do momento; dunha emigración forzada polas circunstancias, polas dificultades pra saír adiante. Chegados ata aquí, non habería ningún tipo de problema.

As consecuencias desta imaxe (e de todo o que comporta, evidentemente), a día de hoxe, son devastadoras (aínda sabéndome eu un devoto da arte fotográfica e máis desta fotografía en concreto). Son devastadoras, repito, porque á xente de Galiza xa non se lle ocorre pensar nos emigrantes como alguén que vive noutro sitio, conservando a súa identidade e espallándoa polo mundo, senón que os consideran simplemente como un residuo histórico de tempos peores. É por iso que compre espallar a idea de diáspora.

A diáspora, sería, esa xente galega, de orixe, devoción ou nacemento que, estando espallada por todo o mundo, transmite esa mensaxe, esas raíces, ese amor, esa morriña e tantas outras cousas e sentimentos aos que alí o rodean. Galiza, por tanto, vive alí onde vive un galego. Había quen decía que, en Barcelona, onde eu resido, podíase vivir única e exclusivamente en galego. E, a verdade, eu non llo nego, mais eu non optarei por esa opción. Sempre emocionan eses ollos extrañados dalgún catalán que che pregunta pola túa condición, polo teu país; polo teu. ¿Se naciches en Esplugues de Llobregat como vas ser galego?¿Falas galego na casa?¿Existe unha ortografía, sintaxe e diccionario en galego?¿Cómo que fas radio en galego en Barcelona?. E de feito, contarlles todo isto é contarlle unha historia de vida; un proceso decisorio, vital (onde tamén está o momento de marchar da terra , mais non o é todo) e, sobre todo, consciente da identidade persoal con respecto ao colectivo.

En conclusión, emigrantes son aqueles que marcharon e só gardan sentimentos negativos no seu interior, moitas veces movidos pola morriña, pero que nunca se adaptaron ao paso dos anos. A diáspora somos aqueles que, aínda que tivemos que marchar, construimos Galiza ali onde vamos; sen caer na construcción de ghetos, mesturándonos e enriquecéndonos do que vemos alén das nosas fronteiras. Desta forma, temos a difícil misión pedagóxica de facerlles saber a cataláns, arxentinos, españois, franceses etc que somos galegos. Mais, desafortunadamente, tamén llo temos que explicar á meirande parte dos galegos.

Artigo publicado en Vieiros.com o 31/03/2008.

chuzame

Iso semellan berrar tódolos líderes políticos a día de hoxe; inseridos en plena campaña electoral. Como se o noso país fora a terra da loita sen violencia, aparecen polas nosas rúas numerosos cartaces coas caras de Zapatero, Rajoy, Jorquera e tantos outros de menor incidencia real nos nosos futuros e no noso día a día.

Semella que se nos acaba o tempo; que despois do 9 de marzo xa non haberá vida nin posible relación co mundo da política. Hai moitos (non todos, evidentemente) que parecen invocar a Mosca e a Pareto, querendo impor un modelo de democracia elitista onde o cidadán, ao ter depositado o seu voto, deixe de existir durante 4 anos (e a ser posíbel, que non dé moito a lata). Por citar algún exemplo, os gobernantes do PSOE de España ben podían facer campañas chamando á participación real durante a lexislatura 2004-2008, non á hora de facer a campaña dirixida a pedilo voto (cos videos guais dirixidos por Isabel Coixet.)

Á marxe da crítica concreta ás campañas electorais, nas que vai tempo que se superaron os límites do racional e normal (un mitin xa non é unha explicación dun mapa, senón un baño de multides de reafirmación dunha ideoloxía), podo afirmar, sen arrepentirme, que estamos á ver unhas campañas electorais técnicamente moi boas, pero horribles na praxis política. Utilizando o método da contrapromesa, só caibe a reafirmación nas propias ideas e o aplauso interesado de quen gosta de escoitar. Neste marco, os medios de comunicación (especialmente as televisións) teñen un papel preponderante; así coma os grupos de presión máis organizados e disciplinados (círculos empresariais, colectivos de homosexuais, etc).

Moito se ten falado (e as propias canles de televisión así o demostraron) da importancia de escoller un moderador de cara a un debate. Eu penso que, ningún tipo de debate vai mobilizar a ninguén; se cadra tan só vai mover as conciencias daqueles que realmente pensan e meditan o seu voto (é dicir, aqueles que saben a quen votan cando insertan a súa papeleta na urna.)

É que o Estado ten graves problemas en cuestións de pedagoxía sobre a democracia. É inadmisíbel que se deixe pensar á poboación que votan por "Rajoy" ou "Zapatero". !Non, señora, non, vostede non vota por Rajoy ou Jorquera, senón que escolle a Olaia ou a Ana Pastor! Esperemos que, sobre isto, algo faga esa asignatura (tan criticada polo Partido Popular) que é Educación pra a Cidadanía. O que non pode ser é que tanto circo montado non faga máis que despistar ao personal sobre o sistema político e que, tan só os ben informados e os politólogos saian nas revistas especializadas e en artigos de opinión a desmentir as lendas urbanas sobre o mundo da política.

Por iso precisamos unha democracia real, onde se recoñeza o dereito á decidir dos povos, así como que poidamos dicir, sen avergoñarnos: "Isto é Galiza!". E aínda queda moito por camiñar.

chuzame

Despértome, miro cara arriba e, co medo no rostro, escoito como se repiten, unha e outra vez, uns sóns difíciles de recoñecer pero que, noutros tempos, seguramente, tivera pensado que se tratara dun disparo. Medio durmido, móvome paseniño cara á fiestra, e, de súpeto, vexo unha luz resplandecedora por detrás das cortinas. Pensei na policía, en multitudes de ambulancias. Por iso, din un paso atrás e, recollendo toda a valentía que me quedaba, abrín a fiestra de par en par. Comezaba o ano: eran fogos de artificio.

O home, xeralmente, pouco diferencia entre o festivo e o apocalíptico. E é ben curioso. O 2008 comezou cunhas proclamas apocalípticas no económico (contrarrestadas polas opinións dos gobernos de turno), coa consecución (a ver pra cando) de novas competencias pra Galiza e, sobre todo, coa precampaña electoral. Unha campaña electoral marcada pola sinrazón e a promesa fácil, en tempos difíciles. 

Sí, está claro: as apariencias enganan. Nin o PSOE está á sacar a súa vena máis federalista repartindo competencias por doquier nin tampouco as chamadas ao patriotismo de Zapatero son froito dun aumento do centralismo nas conciencias de eses que se fan chamar obreiros.  Tampouco, por parte do Partido Popular, se quedan cortos. Rajoy tanta fala de primos, como nega o cambio climático, como contradi a Fraga dicindo que "non quero que o matrimonio homosexual sexa matrimonio: debe ser unha unión de feito".  ¿Se a efectos legais e xurídicos será o mesmo... Non é unha medida esa de cara á galería?

Paciencia, hai que ter. Mentras, o resto dos partidos esfórzanse por facerse cun anaquiño de cota de pantalla nesta pre-pre-campaña bipolarizada. De ERC en Catalunya aínda non sei nada (sobre algo que non sexa o TGV), pero CiU xa fixo suficiente ruído co tema do AVE, malia que foi máis capitalizado no ámbito estatal polo PP. O BNG está xogando unha carta que nunca xogara, e que segundo as enquisas (Público) deixaríao onde está: con dous deputados (malia a reducción dun deputado pola Coruña). Nestas eleccións comprobaremos se, os galegos, despois do pragmatismo quintanista, votarán como galegos, dunha vez por todas. Se non, habería que mirar de buscar outros camiños...

Xa deron o tiro ao aire. Xa comezou a carreira. O que chegue primeiro, goberna o Estado. Deus nos asista.

chuzame